అమెరికా మరియు ఇరాన్ మధ్య ప్రస్తుతం (మార్చి 2026) జరుగుతున్న యుద్ధం మరియు ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ అలీ ఖమేనీ మరణానికి సంబంధించిన వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
యుద్ధం ఎందుకు మొదలైంది? (ముఖ్య కారణాలు)
అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ మరియు ఇరాన్ మధ్య దశాబ్దాలుగా ఉన్న ఉద్రిక్తతలు ఫిబ్రవరి 28, 2026న పూర్తిస్థాయి యుద్ధంగా మారాయి. దీనికి ప్రధాన కారణాలు:
- అణు కార్యక్రమం (Nuclear Program): ఇరాన్ రహస్యంగా అణు బాంబులను తయారు చేస్తోందని అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ఆరోపించాయి. దీనిపై జరిగిన చర్చలు విఫలం కావడంతో, ఇరాన్ అణు కేంద్రాలను ధ్వంసం చేయడానికి అమెరికా “ఆపరేషన్ ఎపిక్ ఫ్యూరీ” (Operation Epic Fury) ప్రారంభించింది.
- ప్రాంతీయ ఆధిపత్యం: హమాస్, హెజ్బొల్లా వంటి సంస్థలకు ఇరాన్ మద్దతు ఇవ్వడం వల్ల తమ భద్రతకు ముప్పు ఉందని ఇజ్రాయెల్ మరియు అమెరికా భావించాయి.
- ప్రతీకార దాడులు: అమెరికా దాడులకు సమాధానంగా ఇరాన్ వందలాది క్షిపణులు మరియు డ్రోన్లను అమెరికా సైనిక స్థావరాలపై, అలాగే ఇజ్రాయెల్ పై ప్రయోగించింది. దీనివల్ల మధ్యప్రాచ్యంలో యుద్ధ వాతావరణం నెలకొంది.
అలీ ఖమేనీ మృతి (Ali Khamenei’s Death)
ఇరాన్ అత్యున్నత ఆధ్యాత్మిక నేత అయతొల్లా అలీ ఖమేనీ మరణించినట్లు నివేదికలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి:
- ఎప్పుడు, ఎలా?: ఫిబ్రవరి చివరలో అమెరికా మరియు ఇజ్రాయెల్ సంయుక్తంగా నిర్వహించిన వైమానిక దాడుల్లో ఖమేనీ కార్యాలయం ధ్వంసమైంది. ఈ దాడుల్లోనే ఆయన మరణించినట్లు అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ ధ్రువీకరించారు.
- వారసుడు: ఖమేనీ మరణం తర్వాత ఆయన కుమారుడు మొజ్తాబా ఖమేనీ (Mojtaba Khamenei) ఇరాన్ తదుపరి సుప్రీం లీడర్గా బాధ్యతలు చేపట్టినట్లు సమాచారం.
- భారత్లో ప్రభావం: ఖమేనీ మృతి వార్తతో భారత్లోని లక్నో, శ్రీనగర్, హైదరాబాద్ వంటి నగరాల్లో షియా ముస్లింలు నిరసనలు మరియు సంతాప కార్యక్రమాలు చేపట్టారు. దీనివల్ల కేంద్ర ప్రభుత్వం అన్ని రాష్ట్రాలను హై అలర్ట్లో ఉంచింది.
ప్రస్తుత పరిస్థితి
- చమురు ధరలు: ఇరాన్ ‘స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్’ (Strait of Hormuz) మార్గాన్ని మూసివేయడంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు ధరలు విపరీతంగా పెరిగాయి. ఇది భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
- పౌర నష్టం: ఈ యుద్ధంలో ఇప్పటివరకు ఇరాన్లో సుమారు 700 పైగా పౌరులు మరణించినట్లు అంచనా.
అవును, ఈ యుద్ధం వల్ల భారతదేశంపై పడే ప్రభావం చాలా తీవ్రంగా ఉంది. ముఖ్యంగా ఆర్థిక వ్యవస్థ, వస్తువుల ధరలు మరియు విదేశాల్లో ఉన్న భారతీయుల భద్రతపై దీని ప్రభావం కనిపిస్తోంది.
1. పెట్రోల్, డీజిల్ మరియు గ్యాస్ ధరలు
భారతదేశం తన చమురు అవసరాలలో దాదాపు 88% దిగుమతి చేసుకుంటుంది.
- చమురు దిగుమతి: భారతదేశానికి వచ్చే ముడి చమురులో దాదాపు 40% – 50% ఇరాన్ పక్కన ఉన్న ‘స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్’ (Strait of Hormuz) ద్వారానే వస్తుంది. యుద్ధం వల్ల ఈ మార్గం మూతపడటంతో సరఫరా నిలిచిపోయింది.
- ధరల పెరుగుదల: అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర బ్యారెల్కు $100 – $130 దాటే అవకాశం ఉంది. దీనివల్ల భారత్లో పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు లీటరుకు రూ. 10–20 వరకు పెరిగే ప్రమాదం ఉంది.
- వంట గ్యాస్ (LPG): గ్యాస్ దిగుమతులు కూడా ఈ మార్గం నుండే వస్తాయి కాబట్టి, సిలిండర్ ధరలు కూడా పెరగవచ్చు.
2. నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు (ద్రవ్యోల్బణం)
చమురు ధరలు పెరిగితే రవాణా ఖర్చులు పెరుగుతాయి, దీనివల్ల కూరగాయలు, పప్పులు మరియు ప్యాక్ చేసిన వస్తువుల ధరలు కూడా పెరుగుతాయి.
- బాస్మతి బియ్యం: ఇరాన్ భారత బాస్మతి బియ్యానికి అతిపెద్ద కొనుగోలుదారు. యుద్ధం వల్ల దాదాపు $6 బిలియన్ల (సుమారు రూ. 50,000 కోట్లు) విలువైన ఎగుమతులు ఆగిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
3. భారతీయుల భద్రత మరియు తరలింపు (Operation Sindhu)
మధ్యప్రాచ్యంలో (గల్ఫ్ దేశాల్లో) దాదాపు 1 కోటి మంది భారతీయులు నివసిస్తున్నారు.
- తరలింపు: ఇరాన్ మరియు ఇజ్రాయెల్లో చిక్కుకున్న భారతీయులను తీసుకురావడానికి భారత ప్రభుత్వం “ఆపరేషన్ సింధు” (Operation Sindhu) ప్రారంభించింది. ఇప్పటికే వేలాది మందిని ప్రత్యేక విమానాల ద్వారా వెనక్కి తీసుకువచ్చారు.
- హెచ్చరికలు: టెహ్రాన్ (Tehran) లోని భారత రాయబార కార్యాలయం భారతీయులను అనవసరంగా బయటకు రావద్దని, కిటికీలకు దూరంగా ఉండాలని హెచ్చరించింది.
4. స్టాక్ మార్కెట్ మరియు బంగారం ధరలు
- స్టాక్ మార్కెట్: యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుండి సెన్సెక్స్ (Sensex) మరియు నిఫ్టీ (Nifty) భారీగా పడిపోయాయి. ముఖ్యంగా పెయింట్స్, ఏవియేషన్ (విమానయానం), మరియు లాజిస్టిక్స్ కంపెనీల షేర్లు దెబ్బతిన్నాయి.
- బంగారం: యుద్ధం వంటి అనిశ్చిత పరిస్థితుల్లో పెట్టుబడిదారులు బంగారంపై మొగ్గు చూపుతారు. దీనివల్ల బంగారం ధరలు సరికొత్త రికార్డులను (తులం రూ. 80,000 – 90,000 దాటే అవకాశం) సృష్టించవచ్చు.
ముగింపు
భారత ప్రభుత్వం ప్రస్తుతం “తటస్థ” (Neutral) వైఖరిని అవలంబిస్తోంది. ప్రధాని మోదీ మరియు విదేశాంగ మంత్రి జైశంకర్ ఇరు దేశాల నేతలతో మాట్లాడి శాంతిని నెలకొల్పాలని కోరుతున్నారు. యుద్ధం సుదీర్ఘంగా కొనసాగితే భారత రూపాయి విలువ మరింత పడిపోయే అవకాశం ఉంది.
