పురాణాల ప్రకారం శుక్రాచార్యుడు భృగు మహర్షి కుమారుడు మరియు అసురులకు (రాక్షసులకు) గురువు. ఆయనను ‘భార్గవుడు’ అని కూడా పిలుస్తారు. ఖగోళ శాస్త్రం ప్రకారం ఈయనను ‘శుక్ర గ్రహం’ (Venus) గా పరిగణిస్తారు.
శుక్రాచార్యుడి గురించి కొన్ని ముఖ్యమైన మరియు ఆసక్తికరమైన విషయాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
1. అసుర గురువు (Teacher of Asuras)
దేవతలకు బృహస్పతి గురువు అయితే, రాక్షసులకు శుక్రాచార్యుడు గురువు. రాక్షసులు యుద్ధాల్లో ఓడిపోతున్నప్పుడు తన మేధస్సుతో, మంత్ర బలంతో వారిని కాపాడుతుండేవారు.
2. మృతసంజీవని విద్య
శుక్రాచార్యుడికి మాత్రమే తెలిసిన అత్యంత శక్తివంతమైన విద్య ‘మృతసంజీవని’.
- శివుని గురించి ఘోర తపస్సు చేసి ఈ విద్యను సంపాదించారు.
- ఈ విద్య ద్వారా యుద్ధంలో మరణించిన రాక్షసులను ఆయన తిరిగి బతికించేవారు. దీనివల్ల దేవతలు రాక్షసులను గెలవడం చాలా కష్టమయ్యేది.
3. కచుడి వృత్తాంతం
మృతసంజీవని విద్యను నేర్చుకోవడానికి దేవ గురువు బృహస్పతి కుమారుడైన కచుడు, శుక్రాచార్యుడి వద్దకు శిష్యుడిగా వస్తాడు. ఈ క్రమంలోనే శుక్రాచార్యుడి కుమార్తె దేవయాని కచుడిని ప్రేమిస్తుంది. ఈ కథ పురాణాల్లో చాలా ప్రసిద్ధి చెందింది.
4. బలి చక్రవర్తి మరియు వామనావతారం
శ్రీమహావిష్ణువు వామనావతారంలో వచ్చి బలి చక్రవర్తిని మూడు అడుగుల నేల అడిగినప్పుడు, వచ్చినవాడు విష్ణువని గుర్తించిన శుక్రాచార్యుడు బలిని హెచ్చరిస్తాడు.
- బలి మాట వినకపోవడంతో, దాన ప్రక్రియను ఆపడానికి శుక్రాచార్యుడు సూక్ష్మ రూపంలోకి మారి ధార పోసే కమండలం చిమ్మిలో అడ్డుపడతాడు.
- అప్పుడు వామనుడు దర్భతో పొడవడంతో శుక్రాచార్యుడు ఒక కన్ను కోల్పోతాడు.
5. శుక్రనీతి
రాజనీతి శాస్త్రంలో ‘శుక్రనీతి’కి చాలా ప్రాముఖ్యత ఉంది. చాణక్యుడి అర్థశాస్త్రం కంటే ముందే రాజ్యపాలన, నీతి, యుద్ధ తంత్రాల గురించి శుక్రాచార్యుడు అనేక విషయాలను బోధించారు.
ముఖ్య విశేషాలు:
- వారము: శుక్రవారం ఈయన పేరు మీదనే వచ్చింది.
- గుణం: ఈయన గొప్ప పండితుడు, నిస్వార్థపరుడు మరియు తన శిష్యుల క్షేమం కోసం ఎంతటి త్యాగానికైనా సిద్ధపడేవారు.
ఆచార్య శుక్రాచార్యుడు రచించిన ‘శుక్రనీతి’ ప్రాచీన భారతీయ రాజనీతి శాస్త్రంలో అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన గ్రంథం. చాణక్యుడి ‘అర్థశాస్త్రం’ రాజ్యపాలన మరియు గూఢచారి వ్యవస్థపై ఎక్కువ దృష్టి పెడితే, శుక్రనీతి సామాజిక నైతికత, పరిపాలన మరియు దౌత్యం గురించి వివరిస్తుంది.
శుక్రనీతిలోని ముఖ్యాంశాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
1. రాజు – బాధ్యతలు
శుక్రాచార్యుడి ప్రకారం రాజు దైవాంశ సంభూతుడు కాదు, ప్రజల సేవకుడు.
- ప్రజా రక్షణ: ప్రజలను రక్షించడమే రాజు యొక్క పరమ ధర్మం.
- దండనీతి: తప్పు చేసిన వారిని శిక్షించడంలో రాజు మొహమాటం చూపకూడదు. శిక్ష అనేది నేరానికి తగినట్లుగా ఉండాలి.
- వ్యసనాలకు దూరంగా: రాజు వేట, జూదం, మితిమీరిన నిద్ర మరియు మద్యపానం వంటి వ్యసనాలకు దూరంగా ఉండాలి.
2. రాజ్య పరిపాలన (మంత్రి మండలి)
రాజ్యాన్ని ఒంటరిగా పాలించడం సాధ్యం కాదని, రాజుకు సహాయం చేయడానికి పది మంది మంత్రులు ఉండాలని శుక్రనీతి చెబుతుంది. వారిలో ముఖ్యులు:
- పురోహితుడు: ధర్మ విషయాల్లో సలహాలు ఇచ్చేవాడు.
- ప్రతినిధి: రాజు లేని సమయంలో బాధ్యతలు చూసేవాడు.
- సచివుడు: సైనిక వ్యవహారాలు చూసేవాడు.
- అమాత్యుడు: భూమి, ఆదాయ మార్గాలను పర్యవేక్షించేవాడు.
3. ఆర్థిక నీతి
రాజ్యం బలంగా ఉండాలంటే ఖజానా నిండుగా ఉండాలని శుక్రాచార్యుడు నమ్మాడు.
- పన్నులు: ప్రజల నుండి పన్నులు వసూలు చేసే విధానం ఆవు నుండి పాలు పితికినట్లు ఉండాలి (అంటే ఆవుకు/ప్రజలకు ఇబ్బంది కలగకూడదు).
- ఖర్చు: రాజు తన ఆదాయంలో సగాన్ని రక్షణ (సైన్యం) కోసం, మిగిలిన సగాన్ని దానధర్మాలు మరియు ప్రజోపయోగ పనుల కోసం వాడాలి.
4. యుద్ధ నీతి
శుక్రాచార్యుడు రాక్షస గురువు కాబట్టి, యుద్ధ తంత్రాల్లో ఆయనది ప్రత్యేక శైలి.
- కూటనీతి: శత్రువు బలంగా ఉన్నప్పుడు నేరుగా యుద్ధం చేయకుండా, మాయోపాయాలతో లొంగదీసుకోవాలి.
- శత్రువుపై దయ: యుద్ధంలో ఆయుధం లేని వారిని, వెన్నుచూపి పారిపోయే వారిని, శరణు కోరిన వారిని చంపకూడదు.
5. సామాజిక నీతి
వ్యక్తిగత జీవితం గురించి కూడా శుక్రనీతిలో కొన్ని సూత్రాలు ఉన్నాయి:
- విద్య: విద్య లేని వాడు వింత పశువు. జ్ఞానాన్ని సంపాదించడానికి ఎప్పుడూ ప్రయత్నిస్తూనే ఉండాలి.
- మిత్రత్వం: మన అవసరాల కోసం మనల్ని వాడుకునే వారిని మిత్రులుగా భావించకూడదు.
శుక్రనీతి vs చాణక్య నీతి
చాణక్యుడు రాజ్య విస్తరణ మరియు శత్రు నిర్మూలనకు ప్రాధాన్యత ఇస్తే, శుక్రాచార్యుడు రాజ్య స్థిరత్వం, ప్రజల సుఖశాంతులు మరియు నైతిక విలువలపై ఎక్కువ దృష్టి సారించారు.
మృతసంజీవని విద్య అనేది ప్రాచీన పురాణాల ప్రకారం మరణించిన వారిని తిరిగి బతికించే అత్యంత శక్తివంతమైన మరియు రహస్యమైన విద్య. ఈ విద్యను పొందిన ఏకైక వ్యక్తి శుక్రాచార్యుడు.
ఈ విద్య వెనుక ఉన్న ఆసక్తికరమైన కథ మరియు విశేషాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
1. విద్యను ఎలా సాధించారు?
రాక్షసులకు గురువుగా ఉన్న శుక్రాచార్యుడు, దేవతల కంటే తన శిష్యులు బలహీనంగా ఉన్నారని భావించారు. దేవతలకు అమృతం ఉంది, కానీ రాక్షసులకు అటువంటి రక్షణ లేదు. అందుకే ఆయన పరమశివుని గురించి ఘోరమైన తపస్సు చేశారు.
- కొన్ని వేల సంవత్సరాల పాటు గాలిని మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, తలకిందులుగా తపస్సు చేసి శివుడిని మెప్పించారు.
- శివుడు ప్రత్యక్షమై, మరణించిన వారిని తిరిగి బతికించే ‘మృతసంజీవని మంత్రాన్ని’ శుక్రాచార్యుడికి ప్రసాదించారు.
2. యుద్ధాల్లో దీని ప్రభావం
దేవతలకు, రాక్షసులకు మధ్య జరిగిన యుద్ధాల్లో రాక్షసులు మరణించిన వెంటనే, శుక్రాచార్యుడు ఈ మంత్రాన్ని పఠించి వారిని బతికించేవారు. దీనివల్ల దేవతలు ఎన్నిసార్లు యుద్ధం చేసినా విజయం సాధించలేకపోయారు. రాక్షస సైన్యం ఎప్పటికీ తగ్గకుండా ఉండేది.
3. కచుడు మరియు మృతసంజీవని విద్య
ఈ విద్యను ఎలాగైనా నేర్చుకోవాలని దేవతలు ఒక వ్యూహం పన్నారు. బృహస్పతి కుమారుడైన కచుడిని శుక్రాచార్యుడి వద్దకు శిష్యుడిగా పంపారు.
- రాక్షసులు కచుడిని చంపడానికి మూడుసార్లు ప్రయత్నించారు. కానీ ప్రతిసారీ శుక్రాచార్యుడు తన విద్యతో కచుడిని బతికించారు.
- చివరి ప్రయత్నంలో రాక్షసులు కచుడిని చంపి, బూడిద చేసి, ఆ బూడిదను శుక్రాచార్యుడు తాగే మద్యంలో కలిపేశారు.
- శుక్రాచార్యుడు కచుడిని బతికించడానికి మంత్రం చదవగా, కచుడు శుక్రాచార్యుడి కడుపులో నుండి మాట్లాడటం మొదలుపెట్టాడు.
4. విద్య బయటకు వచ్చిన విధానం
గురువు కడుపు చీల్చుకుని బయటకు వస్తే గురువు చనిపోతాడు, రాకపోతే శిష్యుడు చనిపోతాడు. ఈ చిక్కుముడిని విడదీయడానికి శుక్రాచార్యుడు ఒక ఉపాయం చేశారు:
- తన కడుపులో ఉన్న కచుడికి ‘మృతసంజీవని విద్య’ను ఉపదేశించారు.
- కచుడు బయటకు వచ్చినప్పుడు గురువు మరణించాడు.
- వెంటనే కచుడు తాను నేర్చుకున్న మంత్రంతో తన గురువును (శుక్రాచార్యుడిని) తిరిగి బతికించాడు.ఇలా ఈ రహస్య విద్య శుక్రాచార్యుడి నుండి కచుడికి, అంటే దేవతల పక్షానికి చేరింది.
5. మద్యపాన నిషేధం
ఈ ఘటన తర్వాతే శుక్రాచార్యుడు మద్యం తాగడం వల్ల తన విచక్షణ కోల్పోయానని గ్రహించి, మానవజాతి అంతటికీ “మద్యపానం మహాపాపం” అని శాసించారు.
ముగింపు:
మృతసంజీవని విద్య అనేది కేవలం ప్రాణాలను కాపాడటమే కాకుండా, శిష్యుడి పట్ల గురువుకు ఉండాల్సిన వాత్సల్యానికి, అలాగే ఒక రహస్య విద్యను సంపాదించడానికి పడే తపనకు నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది.
కచుడు మరియు దేవయాని కథ పురాణాల్లో అత్యంత విషాదకరమైన మరియు ఆసక్తికరమైన ప్రేమకథగా నిలిచిపోయింది. మృతసంజీవని విద్య చుట్టూ తిరిగే ఈ కథలో ప్రేమ, కర్తవ్యం మరియు శాపనార్థాలు ప్రధానంగా కనిపిస్తాయి.
దీని పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
1. కచుడు మరియు దేవయాని పరిచయం
కచుడు శుక్రాచార్యుడి వద్ద విద్య నేర్చుకోవడానికి వచ్చినప్పుడు, గురువు కుమార్తె అయిన దేవయాని అతడిని చూసి ఇష్టపడుతుంది. కచుడు కూడా ఆమె పట్ల గౌరవంగా ఉంటూ, గురువు గారి పనులతో పాటు ఆమెకు నచ్చిన పనులను (పూలు కోయడం, అడవి నుండి వస్తువులు తేవడం) చేస్తూ సహాయపడేవాడు.
2. రాక్షసుల పగ
కచుడు దేవతల పక్షపాతి అని తెలిసిన రాక్షసులు అతడిని చంపడానికి ప్రయత్నించిన ప్రతిసారీ, దేవయాని తన తండ్రిని బతిమాలేది. కూతురిపై ఉన్న ప్రేమతో శుక్రాచార్యుడు మృతసంజీవని విద్యను ఉపయోగించి కచుడిని బతికించేవాడు. పైన చెప్పుకున్నట్లుగా, చివరికి కచుడు తన గురువు కడుపు నుండి బయటకు వచ్చి, తిరిగి గురువును బతికించాడు.
3. ప్రేమ మరియు ప్రతిపాదన
విద్య పూర్తి చేసుకున్న కచుడు తిరిగి తన లోకానికి (స్వర్గానికి) వెళ్లడానికి సిద్ధమయ్యాడు. అప్పుడు దేవయాని తన మనసులో మాట చెప్పింది:
“కచా, నేను నిన్ను ప్రేమించాను. నా తండ్రి నిన్ను బతికించడానికి నేనే కారణం. ఇప్పుడు మనం వివాహం చేసుకుని ఇక్కడే ఉండిపోదాం.”
4. కచుడి నిరాకరణ (కర్తవ్యం)
కచుడు ఈ ప్రతిపాదనను చాలా సున్నితంగా కానీ దృఢంగా నిరాకరించాడు. దానికి అతను చెప్పిన కారణం:
- సోదరి సమానురాలు: “దేవయానీ, నేను మీ తండ్రి కడుపు నుండి పుట్టాను. అంటే శాస్త్ర ప్రకారం నువ్వు నాకు సోదరివి అవుతావు. నిన్ను వివాహం చేసుకోవడం అధర్మం.”
- లక్ష్యం: తాను వచ్చిన పని (మృతసంజీవని విద్యను పొందడం) పూర్తయిందని, తన జాతిని కాపాడుకోవడానికి వెళ్లడం తన బాధ్యత అని చెప్పాడు.
5. పరస్పర శాపాలు
తన ప్రేమను తిరస్కరించినందుకు ఆగ్రహం చెందిన దేవయాని కచుడిని ఇలా శపించింది:
- దేవయాని శాపం: “నువ్వు ఎంతో కష్టపడి నేర్చుకున్న ఈ మృతసంజీవని విద్య నీకు అవసరమైనప్పుడు పనిచేయదు.”
- కచుడి ప్రతిస్పందన: కచుడు బాధపడ్డాడు కానీ ఆమెకు ప్రతిగా శాపం ఇచ్చాడు: “దేవయానీ, నీవు కోపంతో నన్ను శపించావు. కాబట్టి నీకు బ్రాహ్మణుడితో వివాహం జరగదు, కేవలం ఒక క్షత్రియుడిని మాత్రమే పెళ్లి చేసుకుంటావు.” (తర్వాతి కాలంలో దేవయాని క్షత్రియ రాజు అయిన యయాతిని వివాహం చేసుకుంటుంది).
6. కథ ముగింపు
కచుడు స్వర్గానికి వెళ్ళాడు. దేవయాని శాపం వల్ల అతను స్వయంగా మృతసంజీవని మంత్రాన్ని ఉపయోగించలేకపోయాడు, కానీ ఆ విద్యను ఇతర దేవతలకు బోధించాడు. తద్వారా దేవతలు ఆ విద్యను ఉపయోగించుకోగలిగారు.
ముగింపు:
ఈ కథ ద్వారా గురుశిష్య సంబంధం ఎంత పవిత్రమైనదో మరియు నీతి (Ethics) ముందు వ్యక్తిగత భావోద్వేగాలు ఎలా తలవంచాలో తెలుస్తుంది.
దేవయాని, యయాతి మహారాజు మరియు శర్మిష్ఠల కథ పురాణాల్లోని అత్యంత క్లిష్టమైన మరియు ఆసక్తికరమైన కుటుంబ గాథలలో ఒకటి. ఈ కథలో స్నేహం, పగ, మరియు అనుకోని మలుపులు ఉంటాయి.
దీని పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
1. దేవయాని మరియు శర్మిష్ఠల వివాదం
శర్మిష్ఠ అసుర చక్రవర్తి అయిన వృషపర్వుడి కుమార్తె (రాకుమారి). దేవయాని అసుర గురువు శుక్రాచార్యుడి కుమార్తె. వీరుద్దరూ మంచి స్నేహితులు.
- ఒకరోజు వీరు నదిలో స్నానం చేస్తుండగా, గాలి వాన వచ్చి వారి బట్టలు తారుమారవుతాయి. పొరపాటున శర్మిష్ఠ దేవయాని బట్టలు కట్టుకుంటుంది.
- దీనివల్ల వారి మధ్య పెద్ద గొడవ జరుగుతుంది. కోపంలో శర్మిష్ఠ, “నువ్వు నా తండ్రి వద్ద యాచించే గురువు కూతురివి మాత్రమే” అని అవమానించి, దేవయానిని ఒక బావిలోకి నెట్టేస్తుంది.
2. యయాతి ప్రవేశం
అటుగా వేటకు వచ్చిన హస్తినాపుర రాజు యయాతి, బావిలో ఉన్న దేవయానిని చూసి, ఆమె చేయి పట్టుకుని బయటకు తీస్తాడు. ప్రాచీన ధర్మం ప్రకారం, ఒక పురుషుడు పరాయి స్త్రీ చేయి పట్టుకుంటే అది వివాహంతో సమానం. అందుకే దేవయాని తనను వివాహం చేసుకోమని కోరుతుంది.
(గమనిక: కచుడి శాపం వల్ల దేవయానికి బ్రాహ్మణుడితో కాకుండా క్షత్రియ రాజు అయిన యయాతితో వివాహం జరుగుతుంది).
3. శర్మిష్ఠకు శిక్ష
జరిగిన అవమానాన్ని దేవయాని తన తండ్రి శుక్రాచార్యుడికి చెబుతుంది. ఆగ్రహించిన శుక్రాచార్యుడు రాజ్యాన్ని వదిలి వెళ్ళిపోతానంటాడు. అసుర రాజు వృషపర్వుడు భయపడి, దేవయానిని క్షమించమని వేడుకుంటాడు.
దేవయాని ఒక షరతు పెడుతుంది: “శర్మిష్ఠ నా జీవితాంతం నాకు దాసిగా ఉండాలి.” అలా ఒక రాకుమారి అయిన శర్మిష్ఠ, దేవయాని వెంట దాసిగా యయాతి కోటలోకి వెళ్తుంది.
4. త్రిశంకు స్వర్గం లాంటి పరిస్థితి
యయాతితో దేవయాని సుఖంగా ఉంటుంది. కానీ, శర్మిష్ఠపై జాలి కలిగిన యయాతి, ఆమెను రహస్యంగా గాంధర్వ వివాహం చేసుకుంటాడు.
- దేవయానికి ఇద్దరు కుమారులు (యదువు, తుర్వసుడు) పుడతారు.
- శర్మిష్ఠకు ముగ్గురు కుమారులు (ద్రుహ్యుడు, అనువు, పూరుడు) పుడతారు.
ఈ విషయం తెలిసిన దేవయాని తన తండ్రికి ఫిర్యాదు చేస్తుంది. తన కుమార్తెకు అన్యాయం చేసినందుకు శుక్రాచార్యుడు యయాతిని “యవ్వనంలోనే ముసలివాడివి (వృద్ధాప్యం) అయిపో” అని శపిస్తాడు.
5. పురుడి త్యాగం
శాపం వల్ల యయాతి వెంటనే ముసలివాడవుతాడు. కానీ అతనికి ఇంకా యవ్వనాన్ని అనుభవించాలనే కోరిక తీరదు. తన ముసలితనాన్ని తీసుకుని, తమ యవ్వనాన్ని ఇచ్చే కుమారుడు ఎవరైనా ఉన్నారా అని అడుగుతాడు.
- దేవయాని కుమారులు నిరాకరిస్తారు.
- కానీ శర్మిష్ఠ కుమారుడైన పూరుడు తండ్రి కోసం తన యవ్వనాన్ని ఇచ్చి, తండ్రి ముసలితనాన్ని తాను తీసుకుంటాడు.
ముగింపు:
వేల సంవత్సరాల తర్వాత యయాతికి “కోరికలు అనుభవించే కొద్దీ పెరుగుతాయి కానీ తగ్గవు” అని జ్ఞానోదయం కలిగి, తిరిగి పూరుడికి యవ్వనాన్ని ఇచ్చి అతడిని రాజును చేస్తాడు. ఈ పూరుడి వంశమే తర్వాతి కాలంలో ‘కురు వంశం’ (పాండవులు, కౌరవుల వంశం) అయింది.
