⭐️పారిజాతం (Parijatham) చెట్టు హిందూ సంప్రదాయంలో అత్యంత పవిత్రమైనదిగా మరియు విశిష్టమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. దీనిని “నైట్ జాస్మిన్” (Night Jasmine) లేదా “పగడపు మల్లె” అని కూడా పిలుస్తారు. దీని శాస్త్రీయ నామం Nyctanthes arbor-tristis.
⭐️పారిజాతం గురించి కొన్ని ఆసక్తికరమైన మరియు ముఖ్యమైన విషయాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
1. ఆధ్యాత్మిక విశిష్టత
- దేవలోక వృక్షం: పురాణాల ప్రకారం, సముద్ర మథనం సమయంలో ఉద్భవించిన 14 రత్నాలలో పారిజాతం ఒకటి. దీనిని ఇంద్రుడు తన స్వర్గలోకంలో నాటుకున్నాడు.
- శ్రీకృష్ణుడు – సత్యభామ: శ్రీకృష్ణుడు స్వర్గం నుండి ఈ చెట్టును భూమికి తీసుకువచ్చి సత్యభామ ఇంటి ఆవరణలో నాటినట్లు పురాణాలు చెబుతాయి.
- కింద పడిన పూలు: సాధారణంగా దేవుడికి చెట్టు నుండి కోసిన పూలనే సమర్పిస్తారు. కానీ, కేవలం పారిజాత పుష్పాలను మాత్రమే కింద పడినా సరే ఏరుకుని దేవుడికి (ముఖ్యంగా మహావిష్ణువుకు) పూజ చేస్తారు.
2. పుష్పము యొక్క ప్రత్యేకత
- అందమైన రూపం: ఈ పువ్వులు తెల్లని రేకులను మరియు నారింజ రంగు (Orange) కాడను కలిగి ఉంటాయి.
- రాత్రి రాణి: పారిజాతం రాత్రి వేళల్లో మాత్రమే వికసిస్తుంది మరియు తెల్లవారుజామున వాటంతట అవే రాలిపోతాయి. అందుకే దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది.
- సువాసన: ఈ పూలు అద్భుతమైన మధురమైన సువాసనను వెదజల్లుతాయి.
💪3. ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు (వైద్య గుణాలు)
ఆయుర్వేదంలో పారిజాతం చెట్టు ఆకులు, బెరడు మరియు పూలను వివిధ వ్యాధుల నివారణకు ఉపయోగిస్తారు:
- కీళ్ల నొప్పులు (Sciatica/Arthritis): పారిజాత ఆకుల కషాయం కీళ్ల నొప్పులు మరియు వెన్నునొప్పి తగ్గించడానికి చాలా ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తుంది.
- జ్వరం: దీర్ఘకాలిక జ్వరాలను తగ్గించడానికి దీని ఆకుల రసాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
- చర్మ వ్యాధులు: చర్మ సంబంధిత సమస్యలు మరియు అలర్జీల నివారణకు దీనిని వాడుతుంటారు.
- దగ్గు మరియు ఆస్తమా: శ్వాసకోశ సమస్యలకు పారిజాత పూల రసం లేదా టీ మంచి ఉపశమనాన్ని ఇస్తుంది.
4. ఇతర విశేషాలు
- పారిజాతం పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్ర అధికారిక పుష్పం.
- దీని పువ్వుల నుండి తీసిన రంగును దుస్తులకు అద్దకం వేయడానికి కూడా వాడుతుంటారు.
🌿పారిజాతం (Parijatam/Harsingar) ఆకులు కేవలం ఆధ్యాత్మికంగానే కాకుండా, ఆయుర్వేదంలో అద్భుతమైన ఔషధంగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ముఖ్యంగా మొండి కీళ్ల నొప్పులను తగ్గించడంలో దీనికి సాటిలేదు.
పారిజాతం ఆకులను గుర్తించే గుర్తులు:
- స్పర్శ (Touch): పారిజాతం ఆకులు తాకితే చాలా గరుకుగా ఉంటాయి. ఇసుక అట్ట (Sandpaper) లాంటి మొరటుతనం ఈ ఆకుల ప్రత్యేకత.
- ఆకారం: ఆకులు గుండె ఆకారంలో లేదా అండాకారంలో ఉండి, చివరన సూదిగా ఉంటాయి.
- అంచులు: ఆకు అంచులు కొంచెం రంపపు పళ్ల మాదిరిగా (Serrated edges) ఉంటాయి.
- కాండం: ఈ చెట్టు కొమ్మలు లేదా కాండం గుండ్రంగా కాకుండా చతురస్ర ఆకారంలో (Square shape) ఉంటాయి. ఇది ఈ చెట్టును గుర్తించడానికి ఒక ముఖ్యమైన గుర్తు.
పూల ద్వారా గుర్తింపు:
- పారిజాతం పూలు తెల్లని రేకులను కలిగి ఉండి, మధ్యలో మరియు కాడ భాగం నారింజ రంగులో (Bright Orange) ఉంటాయి.
- ఈ పూలు కేవలం రాత్రి పూట మాత్రమే వికసిస్తాయి మరియు సూర్యోదయానికి ముందే కింద రాలిపోతాయి.
మీరు ఈ లక్షణాలను బట్టి మీ దగ్గర ఉన్నది పారిజాతం చెట్టో కాదో సులభంగా తెలుసుకోవచ్చు. ఆకులను తుంచినప్పుడు చేదు వాసన వస్తుంది.

ఆకుల వల్ల కలిగే ప్రధాన ప్రయోజనాలు మరియు ఉపయోగాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
🌿 పారిజాతం ఆకుల ప్రయోజనాలు మరియు ఉపయోగాలు
- 1) కీళ్ల నొప్పులు మరియు సయాటికా (Joint Pains & Sciatica)
పారిజాతం ఆకులు కీళ్ల నొప్పులను తగ్గించడంలో చాలా ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తాయి. ఆయుర్వేదం ప్రకారం, పారిజాతం ఆకులు వాత రోగాలకు రామబాణంలా పనిచేస్తాయి. - సైయాటికా: నడుము నుండి కాలు వరకు లాగే నరాల నొప్పి (Sciatica) తగ్గడానికి ఈ ఆకుల కషాయం చాలా ప్రభావవంతమైనది.
- ఆర్థరైటిస్: మోకాళ్ల నొప్పులు, వాపులు ఉన్నవారు ఈ ఆకుల రసాన్ని తీసుకుంటే ఉపశమనం కలుగుతుంది.
- ఉపయోగం: 3-4 ఆకులను తీసుకుని, వాటిని నీటిలో మరిగించి ‘కషాయం’ (Decoction) లాగా చేసుకోవాలి. ఈ నీటిని వడకట్టి రోజుకు రెండుసార్లు తాగితే మోకాళ్ల నొప్పులు, ఆర్థరైటిస్ మరియు సయాటికా నొప్పుల నుండి ఉపశమనం లభిస్తుంది.
- మసాజ్: ఆకులను దంచి ఆముదంతో కలిపి వేడి చేసి నొప్పులున్న చోట పట్టులా వేయవచ్చు.
- 2) జ్వరం నివారణ (Fever)
మలేరియా, డెంగ్యూ మరియు చికెన్ గున్యా వంటి దీర్ఘకాలిక జ్వరాలను తగ్గించడానికి ఈ ఆకులు ఉపయోగపడతాయి. దీర్ఘకాలికంగా వేధించే జ్వరాలు (Chronic Fever), మలేరియా, మరియు డెంగ్యూ వంటి జ్వరాల సమయంలో ఈ ఆకుల కషాయం తాగితే శరీర ఉష్ణోగ్రత తగ్గుతుంది. - ఇది శరీరంలో రోగనిరోధక శక్తిని (Immunity) పెంచడానికి సహాయపడుతుంది.
- ఈ ఆకులలో ఉండే ‘యాంటీ-పైరటిక్’ గుణాలు శరీర ఉష్ణోగ్రతను తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి.
- 3) దగ్గు మరియు శ్వాసకోశ సమస్యలు (Cough & Respiratory Issues)
పొడి దగ్గు లేదా కఫంతో కూడిన దగ్గు ఉన్నప్పుడు పారిజాతం ఆకులు బాగా పనిచేస్తాయి. దగ్గు, జలుబు, మరియు ఆస్తమాతో బాధపడేవారు పారిజాతం ఆకుల రసాన్ని తేనెతో కలిపి తీసుకుంటే ఊపిరితిత్తులలోని కఫం తొలగిపోయి శ్వాస ఫ్రీగా అందుతుంది.
- ఉపయోగం: ఆకుల రసాన్ని కొద్దిగా అల్లం రసం మరియు తేనెతో కలిపి తీసుకుంటే దగ్గు, ఆస్తమా మరియు బ్రోన్కైటిస్ లక్షణాలు తగ్గుతాయి.
- 4) చర్మ సమస్యలు (Skin Health)
చర్మంపై వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్లు, తామర (Ringworm) వంటి వాటికి ఈ ఆకులు దివ్యౌషధం. ఈ ఆకులకు యాంటీ ఫంగల్ మరియు యాంటీ బ్యాక్టీరియల్ గుణాలు ఉన్నాయి.
- ఉపయోగం: ఆకులను మెత్తగా నూరి పేస్ట్లా చేసి గజ్జి, తామర లేదా ఇతర చర్మ అలర్జీలు ఉన్న చోట రాస్తే త్వరగా తగ్గిపోతాయి.
- 5) నులిపురుగులు (Intestinal Worms)
కడుపులో నులిపురుగుల సమస్యతో బాధపడే పిల్లలకు ఈ ఆకుల రసాన్ని కొద్దిగా త్రాగిస్తే పురుగులు హరించుకుపోతాయి.
- తాజా ఆకుల రసాన్ని కొద్దిగా చక్కెర లేదా ఉప్పుతో కలిపి తాగించడం వల్ల కడుపులోని పురుగులు చనిపోతాయి.
క్లుప్తంగా ఉపయోగాలు:
సమస్య ఉపయోగించే విధానం
కీళ్ల నొప్పులు ఆకుల కషాయం (నీటిలో మరిగించి తాగాలి)
జ్వరం 2-3 ఆకుల రసం లేదా కషాయం
దగ్గు ఆకుల రసం + తేనె
చర్మ వ్యాధులు ఆకుల పేస్ట్ (పైపూతగా)
చుండ్రు గింజలు లేదా ఆకుల కషాయంతో తలస్నానం [!IMPORTANT]
సూచన: ఈ ఆకులు చాలా చేదుగా ఉంటాయి. వీటిని అతిగా తీసుకోవడం వల్ల వాంతులు లేదా కడుపులో మంట కలగవచ్చు. కాబట్టి ఆయుర్వేద నిపుణుల సలహాతోనే వాడటం మంచిది.దీనికి సంబంధించి ఏదైనా కషాయం తయారు చేసే విధానం గురించి మీకు మరిన్ని వివరాలు కావాలా?
పారిజాతం కషాయం తయారు చేసే విధానం:
మీరు కీళ్ల నొప్పుల కోసం కషాయం చేయాలనుకుంటే ఈ పద్ధతి పాటించండి:
- 5 నుండి 6 పారిజాతం ఆకులను తీసుకుని శుభ్రంగా కడగాలి.
- వాటిని ముక్కలుగా చేసి, ఒక గ్లాసు నీటిలో వేసి బాగా మరిగించాలి.
- నీరు సగం అయ్యే వరకు మరిగించి, ఆ తర్వాత వడకట్టాలి.
- ఈ కషాయాన్ని ప్రతిరోజూ ఉదయం పరగడుపున తీసుకుంటే మంచి ఫలితం ఉంటుంది. తీవ్రమైన నొప్పులు ఉంటే సాయంత్రం కూడా తీసుకోవచ్చు.
⚠️గమనిక: పారిజాతం ఆకులు చాలా చేదుగా ఉంటాయి. అవసరమైతే కొద్దిగా మిరియాల పొడి లేదా కలకండ కలుపుకోవచ్చు. అయితే, ఏదైనా ఔషధంగా తీసుకునే ముందు ఆయుర్వేద నిపుణుడిని సంప్రదించడం మంచిది.
బాహ్యంగా (పూత రూపంలో):
నొప్పి లేదా వాపు ఉన్న చోట నేరుగా వాడవచ్చు.
- పేస్ట్: ఆకులను మెత్తగా నూరి, ఆ పేస్ట్ను కొంచెం వేడి చేసి నొప్పి ఉన్న కీళ్లపై పట్టులా వేయాలి. ఇది వాపులను (Inflammation) తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.
- నూనె: పారిజాతం ఆకులను నువ్వుల నూనెలో లేదా ఆముదంలో వేసి బాగా మరిగించి, ఆ నూనెను వడకట్టి నిల్వ చేసుకోవాలి. ఈ నూనెతో నొప్పులు ఉన్న చోట మర్దన (Massage) చేస్తే రక్త ప్రసరణ పెరిగి నొప్పి తగ్గుతుంది.
ముఖ్యమైన సూచనలు మరియు జాగ్రత్తలు:
- రుచి: ఈ కషాయం చాలా చేదుగా ఉంటుంది. తాగడం కష్టమైతే అందులో కొద్దిగా మిరియాల పొడి లేదా కలకండ (Rock Sugar) కలుపుకోవచ్చు.
- సమయం: దీర్ఘకాలిక నొప్పులు ఉన్నవారు కనీసం 20 నుండి 40 రోజులు క్రమం తప్పకుండా వాడితే మార్పు కనిపిస్తుంది.
- పరిమితి: రోజుకు 7 ఆకుల కంటే ఎక్కువ వాడకూడదు. అతిగా వాడితే కొంతమందిలో వికారం లేదా వాంతులు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
- గమనిక: మీకు ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నా లేదా గర్భిణీ స్త్రీలు అయినా, ఒకసారి ఆయుర్వేద వైద్యుని సలహా తీసుకోవడం ఉత్తమం.
పారిజాతం (Parijata) మొక్కను ఇంట్లో పెంచుకోవడం
పారిజాతం (Parijata) మొక్కను ఇంట్లో పెంచుకోవడం చాలా సులభం. ఈ మొక్కను కుండీలో లేదా నేల మీద కూడా పెంచవచ్చు. పారిజాతం ఆరోగ్యంగా పెరగడానికి ఈ క్రింది చిట్కాలు పాటించండి:
1. నాటే విధానం (Planting)
- విత్తనాలు లేదా కొమ్మలు: పారిజాతాన్ని విత్తనాల ద్వారా లేదా బాగా ఎదిగిన కొమ్మల (Stem cuttings) ద్వారా నాటవచ్చు. వర్షాకాలం లేదా చలికాలం ప్రారంభంలో నాటడం ఉత్తమం.
- కుండీ పరిమాణం: మీరు కుండీలో పెంచాలనుకుంటే, కనీసం 12 నుండి 16 అంగుళాల పరిమాణం ఉన్న కుండీని ఎంచుకోండి.
2. నేల మరియు ఎరువులు (Soil and Fertilizer)
- నేల: నీరు నిలవకుండా సాఫీగా పోయే (Well-draining) సారవంతమైన మట్టి ఉండాలి. ఎర్ర మట్టి, ఇసుక మరియు పశువుల ఎరువు కలిపిన మిశ్రమం చాలా మంచిది.
- ఎరువులు: నెలకు ఒకసారి ఆర్గానిక్ ఎరువులు (Vermicompost లేదా పశువుల ఎరువు) వేయండి. పూలు బాగా పూయడానికి కొద్దిగా ఎముకల పొడి (Bone meal) వాడవచ్చు.
3. ఎండ మరియు నీరు (Sunlight and Water)
- ఎండ: పారిజాతం మొక్కకు రోజుకు కనీసం 5 నుండి 6 గంటల ప్రత్యక్ష సూర్యరశ్మి అవసరం. ఎండ తక్కువగా ఉంటే మొక్క పెరిగినా పూలు సరిగ్గా పూయవు.
- నీరు: మట్టి పైపొర ఆరిపోయినప్పుడు మాత్రమే నీరు పోయండి. నీరు ఎక్కువగా పోస్తే వేర్లు కుళ్ళిపోయే అవకాశం ఉంది.
4. కత్తిరింపు (Pruning)
- పారిజాతం త్వరగా పొడవుగా పెరుగుతుంది. కాబట్టి, మొక్క ఒక ఆకారంలో ఉండటానికి మరియు ఎక్కువ కొమ్మలు రావడానికి ఏడాదికి ఒకసారి (ముఖ్యంగా వర్షాకాలం ముందు) కత్తిరింపులు చేయాలి. దీనివల్ల ఎక్కువ పూలు పూస్తాయి.
5. పురుగులు మరియు వ్యాధులు
- సాధారణంగా ఈ మొక్కకు చీడపీడలు తక్కువ. ఒకవేళ ఆకులపై నల్లటి మచ్చలు లేదా తెల్లటి పురుగులు కనిపిస్తే, వేప నూనె (Neem Oil) నీటిలో కలిపి స్ప్రే చేయండి.
⚠️ముఖ్యమైన చిట్కా: పారిజాతం పూలు చెట్టు నుంచి కోయకూడదు. రాత్రి పూసి తెల్లవారుజామున కింద రాలిపడిన పూలను మాత్రమే సేకరించి దేవుడి పూజకు వాడుకోవడం ఈ మొక్క ప్రత్యేకత.



